Μήλο - παγκόσμιο σύμβολο της Γνώσης και της Ελευθερίας

ΑΥΤΟ ΤΟ  ΦΡΟΥΤΟ  ΚΡΥΒΕΙ  ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ

Στους  μύθους και στα παραμύθια, από τον Αδάμ και την Εύα  έως τον Πάρη  και  έως  τη μάγισσα  της Χιονάτης, το μήλο συνοδεύει  την ιστορία  του ανθρώπου. Αντιπροσωπεύει  μάλιστα, αρετές  και ελαττώματα, τύχη η κακοτυχία  και δυνατότητες  για εξέλιξη ή  καταστροφή. Το σφαιρικό του σχήμα και το κεντρικό του σημείο ανακαλεί  τη συμπλήρωση  της πράξης  και τη συγκέντρωση  όλων των δυνάμεων  σε ένα μοναδικό  σημείο.

Ο ΜΥΘΟΣ

Ο  μύθος  του μήλου, δηλαδή  η ιστορία αυτού του τυπικού  χειμωνιάτικου  φρούτου – που παρουσιάζει  την καλύτερη  όψη του  στην εποχή του  κρύου και του σκοταδιού – σύμφωνα με τη δυτική παράδοση, γεννιέται  μαζί με τον άνθρωπο. Και πιο συγκεκριμένα  με τον πρώτο άνδρα και την πρώτη γυναίκα. Πράγματι, η  Εύα  προσφέρει το μήλο  στον Αδάμ. Εκείνος  το  τρώει και αμέσως γίνεται  η προσωποποίηση  του κακού.

Συνειρμικά θα μπορούσε  κανείς  να διακρίνει  έννοιες  που δεν είναι  διόλου τυχαίες  όχι μόνο  από το γεγονός  ότι η λέξη  μήλο  είναι το ανάγραμμα του  κακού (male ) αλλά και από την κοινή ρίζα  της λατινικής   λέξης malum. Πως παγιδεύει το μήλο; Δεν λείπουν  οι αναφορές  σε αυτό, αρκεί να σκεφτεί κανείς  το χρυσό  μήλο της Έριδας  που έδωσε ο Πάρις  στην Αφροδίτη, την οποίαν προτίμησε από την Ήρα  και την Αθηνά Παλλάδα. Ακόμη, έχει μείνει  στη μνήμη  του κόσμου  το μαγεμένο μήλο  μέσω του οποίου  η Χιονάτη  υποτάσσεται  στα μάγια της κακιάς μάγισσας.

ΓΙΑ OΣΟΥΣ ΔΕΝ ΞΕΧΑΣΑΝ . . . .. ..!!!!

Την *δεκαετία του '70* τη θυμάμαι σαν χθες. Κυκλοφορούσαν παντού τα Fiat 127, τα  Zastava, και οι μηχανές  Floretta. Οι σπορτίφ τύποι είχαν Autobianchi Abarth (με  53  άλογα παρακαλώ), και οι σώφρονες. Austin Morris  Allegro! Το σάντουιτς με γύρο κόστιζε 3 δραχμές, με  σουτζουκάκι 2, και το λεωφορείο μία δραχμή (με πάσο 50  λεπτά). Αν έδινες εικοσάρικο, ο εισπράκτορας ή ο  σουβλατζής σε μάλωνε, διότι δεν είχε να στο χαλάσει. Τόσο καλά....

H ιστορία του χιονάνθρωπου

Μέσα στην επέλαση του χιονιά εξετάζουμε τα έθιμα και τις παραδόσεις της αγαπημένης παγωμένης φιγούρας, από το Μεσαίωνα μέχρι σήμερα 

 "The Giant Goliath"
 εικονογράφηση του Franz Wiedemann (1860)

    Από την ΑΛΚΗΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ

Από την αυγή του κόσμου και σε κάθε σχεδόν πολιτισμό ο άνθρωπος έτεινε να δημιουργεί ανθρωπόμορφα ομοιώματα για λόγους εορταστικούς, ψυχαγωγικούς, δεισιδαιμονίας, ακόμα και για λόγους που σχετίζονταν με την προστασία του ίδιου αλλά και της περιουσίας του.
 Ένα τέτοιο ομοίωμα είναι και ο γνωστός σε όλους μας χιονάνθρωπος. Μία φιγούρα φτιαγμένη από χιόνι που ενώ απαιτεί ελάχιστη έως μηδαμινή καλλιτεχνική δεξιότητα για να δημιουργηθεί, έχει τις περισσότερες φορές ένα αποτέλεσμα άκρως εκφραστικό.   

Οι πρώτες τεκμηριωμένες μαρτυρίες για τη δημιουργία χιονάνθρωπων μας πηγαίνουν πίσω στα Μεσαιωνικά χρόνια. Για την ακρίβεια, σύμφωνα με τον συγγραφέα του βιβλίου of The History of the Snowman ( 2007) Bob Eckstein η πρώτη γνωστή απεικόνιση χιονάνθρωπου υπάρχει σε ένα εικονογραφημένο χειρόγραφο του "Βιβλίου των Ωρών" (1380) που βρίσκεται στην Koninkijke Bibliotheek της Χάγης (Ολλανδία).  
  

Ας ξαναδιαβάσουμε την ιστορία μέσα από τις φωτογραφίες.

Ο Εμφύλιος μόλις έχει τελειώσει. 

Η καθημερινότητα 1950 - 1965 και οι άνθρωποι, μέσα σ’ αυτή τη χαώδη κατάσταση, προσπαθούσαν να οργανώσουν τη ζωή τους.
Ο αγώνας γινόταν για ένα πιάτο φαΐ, για ένα τρύπιο παντελόνι ή φουστάνι, για ένα ζευγάρι παπούτσια, που είχαν βαρεθεί να πηγαινοέρχονται στον τσαγκάρη.
Για να βρεθούν όμως κι αυτά, ο αγώνας γινόταν κυρίως για τη δουλειά, για το μεροκάματο.
Οι διάφορες συντεχνίες , συγκεντρωμένες σε γνωστά στέκια, περίμεναν από τα ξημερώματα τους εργολάβους, αλλά και απλούς ιδιώτες, για να τους δώσουν δουλειά.
Η διαπραγμάτευση σκληρή, αδυσώπητη, απάνθρωπη μερικές φορές!
Οι ανειδίκευτοι και τα παιδάκια, στις δουλειές του ποδαριού .
Κάλτσες, τσατσάρες, πιαστράκια, καθρεφτάκια, ξυραφάκια και ό,τι χωρέσει ο νους σου, που να μπορεί όμως να χωρέσει, σ’ ένα τελάρο κρεμασμένο από το λαιμό.
Σ’ όλους αυτούς, μπορείς να προσθέσεις και τους χιλιάδες επαρχιώτες, που έφταναν κάθε μέρα με τρένα και λεωφορεία, εγκαταλείποντας τα χωριά τους, με την ελπίδα μιας καινούργιας ζωής.
Η εσωτερική μετανάστευση κράτησε χρόνια και χρόνια, ώσπου η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις της Ελλάδας, γίνουν τα σημερινά τέρατα, που όλους μας δυναστεύουν.
Τα τεφτέρια των τσαγκάρηδων, των ραφτάδων και πιο πολύ των μπακάληδων, έπαιρναν κάθε μέρα φωτιά.
«Μισή οκά ζάχαρη, μισή ρύζι, ψωμί και … γράφτα!».
Οι δρόμοι χωμάτινοι, νερό από τις βρύσες στις γωνιές των τετραγώνων και ηλεκτρικό ρεύμα, μόνο για το ένα τρίτο των Ελλήνων!



Παραδοσιακό έθιμο Χριστουγέννων και Πάσχα, η προσφορά προϊόντων διαφόρων
εταιρειών, προς την Ελληνική αστυνομία.
Τα φορτηγά τους ξεφόρτωναν το εμπόρευμα γύρω από τον τροχονόμο κι έφτανε στιγμή,
που οι διαβάτες μπορούσαν να διακρίνουν από μακαρόνια μέχρι καφέδες και από ταλκ
μέχρι σαμπουάν και περιοδικά, πουθενά όμως το όργανο της τάξης, που είχε χαθεί πίσω 

από τις προσφορές!

Οι κύλινδροι της Νεκράς Θάλασσας

Στο νεαρό Βεδουίνο βοσκό, Μοχάμεντ Αντ Ντίμπα, χρωστάμε μια από τις πιο σημαντικές και πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις του 20ου αιώνα. Ποιος ξέρει; Αν δεν έχανε την κατσίκα του εκείνη την ανοιξιάτική μέρα του 1947, ίσως το γεγονός αυτό να μην είχε συμβεί.
Ψάχνοντας πάνω στους γυμνούς βράχους στα ΒΔ της Νεκράς Θάλασσας, άρχισε να ρίχνει μερικές πέτρες, μήπως κι η κατσίκα του φανεί κάπου. Αντί όμως γι’ αυτό κάτι άλλο συνέβη. Η πέτρα χτύπησε κάπου μέσα στους βράχους και έκανε έναν ασυνήθιστο χτύπο. Του φάνηκε σαν να έσπασαν κεραμίδια. Σκαρφάλωσε πάνω στα βράχια και μπήκε στη σπηλιά. Είδε πιθάρια μπροστά του και σπασμένα κεραμίδια. Ο νους του πήγε σε κάποιο κρυμμένο θησαυρό. Δεν τόλμησε όμως να προχωρήσει.

H Αντιπελάργηση και ο Καιάδας

Κάποτε τα παιδιά μεγάλωναν με την ιδέα ότι τα μωρά τα φέρνει ο πελαργός, μέχρι τουλάχιστον να… μεγαλώσουν αρκετά για να μάθουν την αλήθεια.

Ο πελαργός τις περισσότερες φορές πετούσε πάνω από σκεπές, κρατώντας μέσα σε ένα κομμάτι ύφασμα ένα μωρό, προτού το αφήσει στην εξώπορτα ενός σπιτιού και οι ένοικοί του διαπιστώσουν ότι ένα χαμογελαστό πλασματάκι περίμενε έξω από την πόρτα τους.
Αυτά στα παραμύθια!
Πώς όμως ξεκίνησε αυτός ο μύθος, που έχει συντροφεύσει πολλά παιδιά στον ύπνο τους;

Οθωμανικές Μαρμελάδες

 Είδος πολυτέλειας και απόλαυσης για τους Οθωμανούς. 
 Από τον ΝΙΚΟΛΑ ΝΤΑΜΟΝ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η αγορά έτοιμης μαρμελάδας από το παζάρι μπορούσε να στιγματίσει την οθωμανή νοικοκυρά.

Οθωμανοί παρασκευαστές μαρμελάδων

Θεωρούταν μεγάλη ντροπή να αγοράζεις μαρμελάδα όταν οι γυναίκες ανταγωνίζονταν η μία την άλλη στην παρασκευή της νοστιμότερης μαρμελάδας. Ακόμη και οι πλούσιες γυναίκες της άρχουσας τάξης λάμβαναν μέρος στις ετοιμασίες της μαρμελάδας, έστω επιβλέποντας τις μαγείρισσες και τις υπηρέτριες αν ακολουθούν σωστά τις συνταγές. Στην περίοδο του Ραμαζανιού, όταν τα σπίτια ανοίγονταν στους φιλοξενούμενους για το γεύμα ιφτάρ, η παραγωγή και κατανάλωση της μαρμελάδας κορυφωνόταν σε σύγκριση με κάθε άλλη περίοδο του χρόνου.   

Να σου δώσω έρωτα;

-Να σου δώσω έρωτα;
-Δώσε Mου!
-Είναι βρώμικος. .
-Δώσ’ τον μου βρωμισμένο!
-Να μαντέψω θέλω . .
-Μάντεψε.
-Θέλω να ρωτήσω ακόμη . . .
-Ρώτησε!
-Ας υποθέσουμε ότι χτυπώ …
-Θα σου ανοίξω!
-Ας υποθέσουμε ότι σε καλώ …
-Θα έρθω!
-Κι αν σε περιμένει Συμφορά;
-Στη συμφορά!
-Κι αν σε ξεγελάσω;
-Θα σε Συγχωρήσω!
-«Τραγούδα!» θα σε προστάξω . . .
-Θα τραγουδήσω!
-Κλείσε την πόρτα σου στον φίλο . . .
-Θα την κλείσω!
-Θα σου πω: σκότωσε! . .
-Θα σκοτώσω!
-Θα σου πω: πέθανε!. .
-Θα Πεθάνω!
-Κι να πνιγώ;
-Θα σε σώσω!
-Κι αν πονάς;
-Θα υπομένω!
-Κι αν άξαφνα – τοίχος;

-Θα το μεταφέρω!
-Κι αν – κόμπος;
-Θα τον κόψω!
-Κι αν εκατό κόμποι;
-Και τους εκατό!
-Να σου δώσω Έρωτα;
-Έρωτα!
-Δεν πρόκειται!
-Γιατί;
-Γιατί δεν αγαπώ
Τους σκλάβους.

Robert Rozhdestvensky, Να σου δώσω έρωτα;, 1969
ίσως ότι καλύτερο έχω διαβάσει για τη διαφορά "Έρωτα" και "απελπισμένου έρωτα"

Ουρανία Αφροδίτη

Οι ανάγλυφοι πίνακες με απεικόνιση Αφροδίτης πάνω σε τράγο ελληνιστικών χρόνων από τη Βέροια και τις Πέτρες δείχνει ότι και στον μακεδονικό χώρο είναι γνωστή, τουλάχιστον στην ύστερη αρχαιότητα, η διάκριση ανάμεσα στην πάνδημη και την ουράνια Αφροδίτη, με διαφορετικά σύμβολα η καθεμιά και διαφορετικό μυθολογικό πλαίσιο.
Συνοπτικά εδώ θυμίζουμε τις δύο παραδόσεις για τη γέννηση της Αφροδίτης, που οδήγησαν και στην απόδοση των δύο επιθέτων.
Σύμφωνα με τον Όμηρο η θεά του Έρωτα είναι κόρη του Δία και της Διώνης· σύμφωνα με τον Ησίοδο ο Κρόνος ευνούχισε με ένα δρεπάνι τον πατέρα του Ουρανό και από το σπέρμα που χύθηκε στη θάλασσα γεννήθηκε η θεά. Αυτή η χωρίς μάνα Αφροδίτη του Ησιόδου λατρευόταν με την επωνυμία Ουρανία.
Στην Αθήνα τη λατρεία της Ουρανίας Αφροδίτης καθιέρωσε ο Αιγέας, ενώ της Πανδήμου ο Θησέας, όταν συνένωσε τους δήμους της Αττικής σε μια πόλη στο όνομα της λατρείας της Αφροδίτης.

Όταν ακόμη υπήρχαν βασιλοπούλες...

-«Πήγαινε στά δημοτικά τραγούδια, στή δημοτική τέχνη, καί στή χωριάτικη καί τή λαϊκή ζωή, γιά νά βρής τή γλώσσα σου, καί τήν Ψυχή σου. Καί μέ αυτά τά εφόδια άν έχεις μέσα σου ορμή καί φύσημα, θά πλάσης ότι θέλεις, παράδοση καί πολιτισμό και αλήθεια καί φιλοσοφία». Ίων Δραγούμης.

Σ’ αυτά, λοιπόν τά Δημοτικά μας τραγούδια – στίχοι, μελωδία, ρυθμός - είναι ή διαχρονική μελωδική φωνή και η αδάμαστη Ψυχή του Λαού μας. Είναι η Χαρά και η λύπη ενός γλυκόλαλου Λαϊκού Tραγουδιστή, έγραψα πρίν από καιρό... Τους στίχους και τις νότες τους, τα γράφει ο ανώνυμος στιχουργός και μουσουργός των Αιώνων. Τα Δημοτικά τραγούδια μας είναι το ρωγοβύζι της Ελληνικής Φυλής μας. Η Ελλάδα μας και οι Έλληνες επέζησαν διότι Πολέμησαν, Τραγούδησαν και Χόρεψαν. Τραγούδησαν την γέννηση με νανουρίσματα, τον θάνατο με μοιρολόγια, τον καημό, την χαρά, την λύπη, την ξενιτιά, τον πόνο, την χαρά, τούς αρραβώνες, τους γάμους τις γιορτές. Τραγούδησαν στά νυχτέρια , στους αργαλειούς, στα πλεξίματα, στα προικιά. Τραγούδησαν και χόρεψαν τη Μάνα Φύση και τις νομοτελειακές της λειτουργίες. Τραγούδησαν στις δουλειές, στα χωράφια, στους κάμπους, στά λαγκάδια. Τραγούδησαν τη σπορά, το θέρος, τον τρύγο. Τραγούδησαν τα ήθη και τα έθιμα, τα κατορθώματα και τούς ηρωισμούς, τα βάσανα, τους καημούς και τις πίκρες. Παντού λοιπόν τραγούδι!!!.