Ο Εγκληματίας

     Ένας νέος με δυνατό κορμί, εξασθενημένος από την πείνα καθόταν στο πεζοδρόμιο απλώνοντας το χέρι σε όσους περνούσαν, ζητιανεύοντας κι επαναλαμβάνοντας το θλιμμένο τραγούδι της ήττας του στη ζωή, υποφέροντας από πείνα και ταπείνωση.

    Όταν ήρθε η νύχτα, τα χείλη και η γλώσσα του είχαν στεγνώσει, ενώ το χέρι του ήταν ακόμα τόσο άδειο όσο και το στομάχι του.

    Σηκώθηκε και βγήκε έξω από την πόλη, όπου κάθισε κάτω από ένα δέντρο κι έκλαψε πικρά. Μετά σήκωσε τα απορημένα μάτια του στον ουρανό, ενώ η πείνα του έτρωγε τα σωθικά και είπε: "Κύριε, πήγα στον πλούσιο και ζήτησα δουλειά, αλλά αυτός μου γύρισε την πλάτη, εξαιτίας της φτωχικής  μου εμφάνισης. 

Χτύπησα την πόρτα του σχολείου, αλλά μου αρνήθηκαν την παρηγοριά, γιατί τα χέρια μου ήταν άδεια. Έψαξα για οποιαδήποτε απασχόληση που θα μου έδινε ψωμί, αλλά μάταια. Στην απελπισία του ζήτησα ελεημοσύνη, αλλά οι πιστοί Σου με είδαν και είπαν: - Είναι δυνατός και τεμπέλης και δεν θα'πρεπε να ζητιανεύει... Ω Κύριε, ήταν θέλημά Σου που με γέννησε η μάνα μου και τώρα η γη με ξαναπροσφέρει σε σένα πριν από το τέλος."

    Η έκφρασή του άλλαξε. Σηκώθηκε και τα μάτια του τώρα άστραφταν με αποφασιστικότητα. Έφτιαξε ένα χοντρό και βαρύ ραβδί από ένα κλαδί του δέντρου και το έστρεψε προς την πόλη φωνάζοντας: "Ζήτησα ψωμί μ' όλη τη δύναμη της φωνής μου και μου τ' αρνήθηκαν. Τώρα θα το αποκτήσω με τη δύναμη των χεριών μου! Ζήτησα ψωμί στο όνομα του ελέους και της αγάπης, αλλά η ανθρωπότητα δε μ' άκουσε. Τώρα θα το πάρω στο όνομα του κακού!"

    Καθώς περνούσαν τα χρόνια, ο νέος έγινε ληστής, φονιάς και καταστροφέας ψυχών. Σύντριβε όλους όσους του αντιστέκονταν. Συγκέντρωσε μυθικά πλούτη και  μ' αυτό εξαγόρασε αυτούς που είχαν την εξουσία. Οι σύντροφοί του τον θαύμαζαν, οι άλλοι κλέφτες τον ζήλευαν και τα πλήθη τον φοβόταν.

    Τα πλούτη και η πλαστή του θέση έκαναν τον Εμίρη να τον διορίσει κυβερνήτη της πόλης - η θλιβερή πορεία που ακολουθούν οι ασύνετοι άρχοντες. Τότε οι κλοπές νομιμοποιήθηκαν, η καταπίεση υποστηριζόταν από τις αρχές, η συντριβή των αδυνάτων έγινε κάτι πολύ συνηθισμένο και τα πλήθη κολάκευαν και επαινούσαν.

Μ' αυτό τον τρόπο το πρώτο άγγιγμα του ανθρώπινου εγωισμού κάνει εγκληματίες τους ταπεινούς και φονιάδες τους γιους της ειρήνης. Μ' αυτό τον τρόπο η αρχική απληστία της ανθρωπότητας αυξάνεται και επιστρέφει για να της ανταποδώσει το χτύπημα στο χιλιαπλάσιο!

Χαλίλ Γκιμπράν - Δάκρυα και γέλιο

Ο καθρέφτης

     Πριν πολλά χρόνια ζούσε ένας φτωχός και βασανισμένος άνθρωπος. Είχε τόσα πολλά χρέη που απελπισμένος έφυγε τρέχοντας να κρυφτεί στην άγρια φύση.  

    Μια μέρα, εκεί που περιπλανιόταν βρήκε ένα σεντούκι γεμάτο σπάνιους και πανέμορφους θησαυρούς. Αυτός που είχε βάλει μέσα τους θησαυρούς, είχε τοποθετήσει πάνω τους και έναν λαμπερό καθρέφτη.    Όταν ο φτωχός είδε το σεντούκι ενθουσιάστηκε. Το άνοιξε αμέσως αλλά όταν πήρε στα χέρια του τον καθρέφτη και είδε το πρόσωπό του, φοβήθηκε. Ένωσε τα χέρια του και είπε στο πρόσωπο που έβλεπε (το δικό του) : "Νόμιζα ότι το σεντούκι ήταν άδειο και δεν ανήκε σε κανέναν. Δεν ήξερα ότι ήσουν εσύ μέσα. Σε εκλιπαρώ, κύριε, μη θυμώσεις."

    Και με τα λόγια αυτά, άφησε κάτω τον καθρέφτη και έτρεξε να κρυφτεί ακόμα πιο μακρυά...

100+1 Σοφές Ιστορίες της Ανατολής, Εκδ. Αρχέτυπο

Κόκκινα αυγά και pysanki

Είναι ξύλινα και τα έχω φέρει από τη Ρωσία. Η καταγωγή τους βέβαια είναι Ουκρανική κι αποτελεί
 έθιμο των Hutsuls, που ζουν στα Καρπάθια της δυτικής Ουκρανίας.

"Eκείνη πιο πολύ η ανάμνηση 

της παιδικής ηλικίας,

καθώς έχουμε συνηθίσει 

να τη νοσταλγούμε, μου ήρθε.

 Συνήθως, ή μάλλον πάντα

πηγαίναμε τη Mεγάλη Πέμπτη, πρωί,

στην εκκλησία να μεταλάβουμε…

[…]

Όταν επιστρέφαμε,

έβαφαν τα κόκκινα αυγά.

Kόκκινη Πέμπτη…"

(απόσπασμα "Mεγάλη Πέμπτη", Ζωής Καρέλλη)

Πόσο μοιάζουν οι παραδόσεις των λαών και με τι σεβασμό
 και φροντίδα συντηρούνται σε επίπεδα ιερότητος τα έθιμα 
εκείνα, που συνηχούν προς το δόγμα και το  ήθος 
της κάθε φυλής, είναι πραγματικά θαυμαστό!



Έτοιμα και τα κόκκινα αυγουλάκια μας, σύμβολο του αίματος του Χριστού μας…, 
καθώς η Μεγάλη Πέμπτη είναι αφιερωμένη στο Μυστικό Δείπνο, 
όπου ο Χριστός πρόσφερε άρτο και κρασί ως συμβολισμό για το σώμα Του και το αίμα Του.

Ανάμεσα στα κόκκινα αυγά θα διακρίνετε και μερικά σχεδιασμένα με γραμμικά σχέδια.



Τα αυγά λέγονται  "pysanki" κι η  παράδοση  θέλει τη συνέχεια του κόσμου να εξαρτάται από αυτά
 και τη διατήρηση του εθίμου.
Όσο θα υπάρχουν άνθρωποι να διακοσμούν pysanki, θα υφίσταται και η πλάση…
Αν για κάποιο λόγο το έθιμο εκλείψει, τότε ένα κακό φίδι θα καταστρέψει τον κόσμο.
Κάθε χρόνο το φίδι στέλνει τα τσιράκια του για να δει πόσα pysanki έχουν φιλοτεχνηθεί.
Αν ο αριθμός είναι μικρός, το φίδι χαλαρώνει και ελεύθερο περιπλανιέται προκαλώντας τον όλεθρο
 και την καταστροφή.
Εάν όμως, ο αριθμός των pysanki είναι αυξημένος, το φίδι αλυσοδένεται και το καλό θριαμβεύει 
για ακόμη μία χρονιά.

Η λαογραφία αναμειγνύεται με τις Χριστιανικές πεποιθήσεις και δίνει πλήθος θρύλων…

Όπως αυτός με την Παναγία, που έδωσε στους στρατιώτες που φύλαγαν το Χριστό αυγά, 
ικετεύοντάς τους να μην είναι μαζί του σκληροί…
Τότε, λέει, δάκρυα έτρεξαν από τα μάτια της πάνω στ’αυγά, που δημιούργησαν  ανάγλυφες 
κουκίδες και σχέδια με λαμπερά χρώματα.

Τα Ουκρανικά "pysanki" σήμερα διακοσμούνται με λαϊκά σχέδια και αποτελούν έργα τέχνης.
Γίνονται με τεχνική του κεριού, όπως η μπατίκ.
Από συναδέλφους μου Ουκρανούς που δουλέψαμε μαζί πάνω στη θεματική: "Πασχαλινές 
Παραδόσεις και Έθιμα" εκτός από τους θρύλους,έμαθα και ένα παραδοσιακό τραγουδάκι τους, 
που υμνεί την ομορφιά των Πασχαλινών Pysanki και με αυτό σας εύχομαι καλή Μεγάλη Πέμπτη 
κι ας έχουμε υγεία και του χρόνου να κοκκινίσουμε τ’αυγά μας...

http://notesmuthoikaielpida.blogspot.gr

https://en.wikipedia.org/wiki/Hutsuls

Μεγάλη Παρασκευή!!

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής ομάδες παιδιών γυρνούν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν το μοιρολόι «Σήμερα μαύρος ουρανός», γνωστό και ως «Μοιρολόι της Παναγίας». Σε πολλές περιοχές της χώρας τα κορίτσια της ομάδας κρατούν ένα στεφάνι, πλεγμένο με λουλούδια εποχής, το οποίο στη συνέχεια το εναποθέτουν είτε στον Επιτάφιο, είτε στον τάφο του προσφάτως αποβιώσαντος ενορίτη. Τα Κάλαντα της Μεγάλης Παρασκευής, όπως τα ονομάζει η Λαογραφία, τείνουν σήμερα να εκλείψουν.

Στη Σκιάθο και σε όσες περιοχές ακολουθούν το Αγιορείτικο τυπικό η περιφορά του Επιταφίου γίνεται τις πρώτες πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου.

Στη Ναύπακτο, η περιφορά του Επιταφίου συνδυάζεται με ρίψη πυροτεχνημάτων στο λιμάνι, σε ανάμνηση της ηρωικής προσπάθειας του μπουρλοτιέρη Ανεμογιάννη να πυρπολήσει την τουρκική ναυαρχίδα στο χώρο αυτό.

Στην Κέρκυρα, η περιφορά των Επιταφίων ξεκινά το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Φρούριο. Μέχρι της 9:30 το βράδυ, από κάθε εκκλησία βγαίνει ο Επιτάφιος με την απαραίτητη μπάντα της ενορίας, τις χορωδίες, τους πιστούς. Τελευταίος βγαίνει ο μεγαλοπρεπέστατος επιτάφιος της Μητρόπολης.

Στη Θράκη, ένα από τα έθιμα είναι και το «κάψιμο του Ιούδα». Οι νεότεροι συνήθως, αφού φτιάξουν το ομοίωμα του Ιούδα, το περιφέρουν από σπίτι σε σπίτι και ζητούν κλαδιά. Τη Μεγάλη Παρασκευή, μετά την περιφορά του Επιταφίου, θα βάλουν φωτιά στα κλαδιά αυτά και θα «κάψουν» τον Ιούδα. Συνηθίζεται μέρος της στάχτης αυτής, να το ρίχνουν στα μνήματα.

Στη Νέα Πέραμο Καβάλας, κατά την περιφορά του επιταφίου, οι κάτοικοι σε κάθε γειτονιά της πόλης αναβιώνουν ένα πολύ παλιό έθιμο: καίουν από ένα ομοίωμα του Ιούδα, τη στιγμή που η πομπή του επιταφίου περνάει από τους δρόμους. Ολόκληρη η πόλη εκείνη τη νύχτα φωτίζεται από τις δεκάδες φωτιές, που ανάβουν οι κάτοικοι, στέλνοντας έτσι το μήνυμα της κάθαρσης, αλλά και της αιώνιας ανάστασης.

Στη συνοικία Καμίνι της Ύδρας, ο Επιτάφιος μπαίνει στη θάλασσα και διαβάζεται η ακολουθία του.

Στη Ζάκυνθο, το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, πλήθος πιστών συμμετέχει στην περιφορά του Εσταυρωμένου που διασχίζει όλη την πόλη. Στις 2 μ.μ. στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου του Μώλου εκτός από τον Εσταυρωμένο λιτανεύεται και η εικόνα της «Mater Dolorosa», δηλαδή της Παναγίας του Πάθους. Η λιτανεία διασχίζει σχεδόν όλη την πόλη και επιστρέφει στην πλατεία Σολωμού, όπου, πάνω σε βάθρο, ο Μητροπολίτης ευλογεί τον κλήρο και το λαό με τον Εσταυρωμένο. Η λιτανεία καταλήγει στον ίδιο ναό, όπου γίνεται η εναπόθεση του Χριστού στον Επιτάφιο.

Στην Αμοργό, τη Μεγάλη Παρασκευή προσφέρονται ψωμί, ελιές και νηστίσιμα γλυκά και κατά την περιφορά του Επιταφίου οι γυναίκες ραίνουν την πομπή με αρώματα.

Στην Ίο, μετά την Αποκαθήλωση, οι νέοι του νησιού παίζουν τις «μπάλες», ένα παιχνίδι με μικρές σιδερένιες κόκκινες και πράσινες μπάλες. Κατά την Περιφορά των Επιταφίων των δύο Ενοριών του νησιού, τα Εγκώμια ψάλλονται από χορωδίες γυναικών και κοριτσιών.

Στο χωριό Πλάκες της Μήλου το απόγευμα της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης του Χριστού.

Στην Πάρο, η περιφορά του Επιταφίου κάνει δεκαπέντε στάσεις. Σε καθεμία από αυτές φωτίζεται κι ένα σημείο του βουνού, όπου τα παιδιά ντυμένα ρωμαίοι στρατιώτες ή μαθητές του Χριστού, αναπαριστούν σκηνές από την είσοδο στα Ιεροσόλυμα, την προσευχή στο Όρος των Ελαιών, το Μαρτύριο της Σταύρωσης και την Ανάσταση.

Στο χωριό Πύργος της Σαντορίνης, μετά την Αποκαθήλωση βγαίνει το «Τάνταλο» στους δρόμους του χωριού για να αναγγείλει το γεγονός και οι καμπάνες ηχούν πένθιμα. Η περιφορά του Επιταφίου σημαίνεται από μικρές φωτιές σε λυχναράκια. Οι γυναίκες από τις αυλές των σπιτιών ραίνουν την πομπή του Επιταφίου με ροδόνερο.

Στη Σύρο, οι Καθολικοί επιτάφιοι από τις εκκλησίες των Ευαγγελιστών και του Αγίου Γεωργίου συναντώνται με τους Ορθόδοξους από τους ναούς της Μητροπόλεως (Μεταμόρφωσης) του Αγίου Νικολάου και της Κοιμήσεως, μετά το τέλος της περιφοράς στην κεντρική πλατεία Μιαούλη. Ακολουθεί κατανυκτική δέηση και ψάλλονται τροπάρια της Μεγάλης Παρασκευής από τη χορωδία του Αγίου Νικολάου και Ιεροψάλτες.

Στην Τήνο, οι περιφορές των Επιταφίων στη Χώρα συγκλίνουν στη μαρμάρινη εξέδρα της παραλίας, ενώ ο Επιτάφιος της Ενορίας του Αγίου Νεκταρίου καταλήγει μέσα στη θάλασσα, στην περιοχή Καλάμια στα Κιόνια.

Στη Μονή του Προφήτου Ηλία, στο Άγιο Πνεύμα Σερρών, που βρίσκεται σ' ένα λόφο πάνω από το ομώνυμο χωριό, αναβιώνει το έθιμο της Αποκαθήλωσης του Κυρίου.

Στο Αγρίνιο, αμέσως μετά την περιφορά των επιταφίων, αναβιώνει το έθιμο των χαλκουνιών.Τα χαλκούνια είναι αυτοσχέδιες εκρηκτικές κατασκευές που αποτελούνται από έναν μεγάλο κύλινδρο γεμάτο με ένα μείγμα μπαρουτιού και ένα φυτίλι στο άκρο. Η ιστορία τους χάνεται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας όταν οι Βραχωρίτες (νυν Αγρινιώτες) τα άναβαν κατά την περιφορά του Επιταφίου για να απομακρύνουν τους αλλόθρησκους.


Πηγή: https://www.sansimera.gr

Σεπτέμβριος

o τρύγος – Henri Martin

Την 1η Σεπτεμβρίου, που την λένε και Πρωτοσταυριά ή Αρχιχρονιά, στα αρχαία χρόνια, οι παρθένες ντυμένες με ολόλευκους πέπλους έβγαιναν από το σπίτι τους και πήγαιναν να κάνουν "ποδαρικό" σε διάφορα φιλικά σπίτια πριν τα επισκεφθεί κανένας άλλος. Σήμερα τηρείται νηστεία με την κατάλυση κρασιού και λαδιού.Ο παπάς κάνει αγιασμό σε όλα τα σπίτια της Αιτωλίας και γενικώς της Ρούμελης. Στην Κάρπαθο τον φιλεύουν "κουλούρια μελιτωμένα". Πριν τον αγιασμό δεν γίνεται ποδαρικό - δηλαδή επισκέψεις σε άλλα σπίτια. Οι ντόπιοι ανταλλάσσουν τα "χρόνια πολλά". Στις γεωργικές περιοχές πηγαίνουν σακκουλάκια με σπόρο ή φρούτα στην εκκλησία για να διαβαστούν με ευχή για αφθονία. Στις νησιωτικές πηγαίνουν στην παραλία και χύνουν όσο νερό έχουν στο σπίτι και φέρνουν το καινούργιο νερό, μαζί με 40 βότσαλα, που τα βάζουν στα μπαούλα, για να μη φάει ο σκώρος τα ρούχα τους. Άλλοι, σπάνε στο κατώφλι τους ρόδι τυλιγμένο με βασιλικό. 
Παραδέχονται ότι την ημέρα αυτή "κλειδώνει ο χρόνος" γι' αυτό δεν δουλεύουν. Σε άλλα μέρη, οι ζευγάδες κάνουν αγιασμό και ξεχωρίζουν τον σπόρο τους. Στα Δωδεκάνησα σπάνε το ρόδι, σκορπάνε τα σπόρια του στο πάτωμα και λένε ευχές. Στην Κω οι γυναίκες φέρνουν από πολύ πρωί νερό και λαντουρούν (ραντίζουν) το σπίτι, ενώ στολίζουν με σταθόρια, βασιλικούς, κατηφέδες και αρμαθιές από ρόδα τους στύλους του κήπου - ένα από αυτά τα ρόδια θα πατήσει κι' ο γαμπρός,  όταν θα μπαίνει πρώτη φορά στο σπίτι της νύφης. Αλλαχού κρεμούν κυδώνια και κρητικά μήλα.
Από τους Μακεδόνες γιορταζόταν ως αρχή του έτους ο μήνας Δίος (Σεπτέμβριος / Οκτώβριος). Η 1η Σεπτεμβρίου ορίστηκε από το 312/3 από τον Μ. Κωνσταντίνο ως η αρχή του εκκλησιαστικού έτους. Καθιερώθηκε και ως γιορτή με ανάλογη ακολουθία, την Ακολουθία της Ινδίκτου. Στα πατριαρχεία γίνεται ιδιαίτερη τελετή, όπου υπογράφεται από τον πατριάρχη και τους συνοδικούς η Πράξη της Ινδικτιώνος.

Η "Πρωτοχρονιά" της ανατολικής και ορθοδόξου εκκλησίας, λέγεται και αρχή της ινδίκτου ή ινδικτιώνος. Επί Βυζαντίου ήταν χρονική περίοδος 15 ετών, που άρχιζε την 1η Σεπτεμβρίου. Το 537 ο Ιουστινιανός την επέβαλε στα κρατικά έγγραφα και τα δικαστικά πρακτικά ως επίσημη χρονολογία. Χρησιμοποιήθηκε στο Βυζάντιο, στα μετά από αυτό ελληνικά κείμενα, τα παπικά έγγραφα (από τον 5ο αι. ως το 1187), τη νότια Ιταλία, στα κράτη που ήταν υπό το Βυζάντιο, την αυλή του Ανζού, το Αμάλφι κ.ά.
Στη Δύση και κυρίως στην Ιταλία, ως αρχή του εκκλησιαστικού έτους και του εορτολογίου, έχουν τα Χριστούγεννα. Σε άλλες περιοχές την 1η ή την 25η Μαρτίου.

Σεπτέμβριος Ή Σεπτέμβρης ή Σεπτέβρης ή Στέμπρης (στη Μάνη) ή Σπορτιάτης ή Τρυγητής ή Τρυγομηνάς ή Τρύγος ή Πετιμεζάς ή Πρωτοβρόχιας ή Χινόπορος ή Ορτυκολόγος ή Σταυρίτης (στον Πόντο) ή Σταυριάτης ή Σταυριώτης ή Σταυρός ή Αγιονικήτας (από τη γιορτή του αγίου Νικήτα). 
Γενικώς τις ημέρες του πατιούνται τα σταφύλια στα ιδιωτικά πατητήρια, βγαίνει ο μούστος και τα σπιτικά φτιάχνουν μουσταλευριά - τη "βυσινιά κρέμα" της γιαγιάς, που την πασπαλίζουν με μπόλικο σουσάμι και την πλουτίζουν με ψιλοκομμένα αμύγδαλα.

Τα σύκα ξεραίνονται, γίνονται παστελαριές και πατικώνονται καλά στα κουτιά. Είναι έτσι έτοιμα για το γλυκό κέρασμα τις κρύες νύχτες του χειμώνα. Το ίδιο και το γλυκό κυδώνι, γεμίζει τα βάζα. Ο σπιτικός φιδές, τα χερίσια μακαρόνια και ο τραχανάς γεμίζουν τα νάυλον σακκούλια. 









ΤΑΜΑΤΑ και ΑΝΑΘΗΜΑΤΑ Γ. Λεκάκη, εκδ. Γεωργιάδη 2001

Μακεδονία ξακουστή!! Θεσσαλονίκη: Η ιστορία της Γ'

Το κίνημα των Ζηλωτών

Οι ζηλωτές κατά την βυζαντινή εποχή εξέφραζαν τον "ζήλο", την πίστη δηλαδή στο συντηρητισμό και την παράδοση, γι' αυτό και ήσαν εχθροί των νεωτερισμών. Στα χρόνια όμως της παρακμής του Βυζαντίου και ιδίως μετά την ανασύσταση της Αυτοκρατορίας έπειτα από τη φραγκική κυριαρχία, μέσα στην αποσύνθεση της φεουδαρχίας που ακολουθούσε και στη γέννηση της αστικής τάξεως, βρέθηκαν οι Ζηλωτές ευθυγραμμισμένοι με τις λαϊκές μάζες και τα προοδευτικά στοιχεία. Το μεγάλο τους πολιτικό κέντρο βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη, η οποία ήταν φυσικό σαν εμπορική μητρόπολη να συγκεντρώνη στον ύψιστο βαθμό τις κοινωνικές ζυμώσεις της εποχής.

Ιωάννης Κατακουζηνός

Το 1342 η παρακμασμένη αυτοκρατορία συγκλονιζόταν από μια δεινή δυναστική διαμάχη. Ήταν μεταξύ του Ιωάννου ΣΤ΄Κατακουζηνού, που ήταν στασιαστής αυτοκράτωρ (1347-1354) και του Ιωάννου Ε΄ του Παλαιολόγου που ήταν ανήλικος αλλά και ο νόμιμος αυτοκράτωρ. Οι Ζηλωτές της Θεσσαλονίκης ετάχθησαν με το μέρος του νόμιμου ηγεμόνος και στασίασαν κατά του στρατιωτικού διοικητού της πόλεως, του Θεοδώρου Συνοδινού, στρεφόμενοι ταυτόχρονα εναντίον των οπαδών του Κατακουζηνού που κατά πλειοψηφία απετελούντο από τους πλούσιους και τους ισχυρούς γαιοκτήμονες ή εμπόρους. Η στάση εκείνη εξελίχθηκε σε κοινωνική επανάσταση που είχε επί κεφαλής τις συντεχνικές και εργατικές οργανώσεις της Θεσσαλονίκης. Οι επαναστάτες εγκατέστησαν πολιτική εξουσία και αρχηγοί ήταν ο Μιχαήλ Παλαιολόγος και ο Ιωάννης, γιος του Μεγάλου Δουκός Αλεξίου Αποκαύκου. Μαζί όμως με αυτούς συμμετείχαν στην αρχηγία της εξουσίας και ορισμένα καθαρώς λαϊκά στοιχεία.

O Δεύτερος Εμφύλιος των Βυζαντινών ξεκινά το 1341 και στη διάρκειά του οι αντίπαλες πλευρές αναγκάστηκαν να συνάψουν συμμαχίες με εχθρούς του Βυζαντίου, όπως το Στέφανο Δουσάν της Σερβίας, ο οποίος άλλαξε στρατόπεδα κατά τα ίδια συμφέροντα, αλλά ακόμα και τους ίδιους τους Τούρκους, τους οποίους έφεραν ως επιδιαιτητές οι ίδιοι οι Βυζαντινοί στην καθαρά εσωτερική αυτή υπόθεση. Παράλληλα, ξόδεψαν κάθε ίχνος χρυσού που υπήρχε διαθέσιμο, με χαρακτηριστικό δείγμα την κατάθεση των αυτοκρατορικών κοσμημάτων σε βενετικό ενεχυροδανειστήριο από την Άννα της Σαβοΐας έναντι ευτελούς ποσού. Η διαμάχη τελείωσε το 1347, με πρώτο αυτοκράτορα τον ανήλικο Ιωάννη Ε' Παλαιολόγο και συναυτοκράτορα τον Ιωάννη ΣΤ' Καντακουζηνό. Οι εμφύλιες συγκρούσεις, όμως, έληξαν οριστικά μόνο όταν ο δεύτερος παραιτήθηκε από το θρόνο το 1354.

Μακεδονία ξακουστή!! Θεσσαλονίκη: Η ιστορία της Β'

Λεία των Αγαρηνών

     Αυτό που δεν έπαθε ποτέ από την ξηρά η Θεσσαλονίκη, είχε την κακή μοίρα να το υποστή από τη θάλασσα. Από τις αρχές του 9ου αι. (823 - 826) είχαν καταλάβει την Κρήτη Άραβες της Ισπανίας και την είχαν καταστήσει πειρατική βάση τους για όλες τις επιδρομές των στην ανατολική Μεσόγειο. Οι Βυζαντινοί τους τρομερούς εκείνους πειρατές τους αποκαλούσαν "Αγαρηνούς", απογόνους δηλαδή απογόνους της βιβλικής Άγαρ (1) και όργανα του κακού. Και εκείνοι με τις συστηματικές επιδρομές των, ρήμαζαν κυριολεκτικά τα ελληνικά παράλια επί ενάμιση αιώνα.

Μακεδονία ξακουστή!! Θεσσαλονίκη: Η ιστορία της Α'

Η ιστορία της Θεσσαλονίκης

Αφ' ότου ιδρύθηκε από τον Κάσσαδρο το 315 π.Χ. η Θεσσαλονίκη, έως και σ' αυτή την υποδούλωσή της το 2ο π.Χ. αι. στους Ρωμαίους, δεν έχει ιστορία πλούσια σε γεγονότα. Το μόνο σχεδόν που γνωρίζουμε για την εποχή εκείνη είναι ότι ήταν "πόλις ακμάζουσα και λιμήν μέγας". Μολονότι η διοικητική πρωτεύουσα βρισκόταν πάντα στην Πέλλα (1), της οποίας η Θεσσαλονίκη ήταν το επίνειο, η τελευταία είχε αναδειχτεί στην πραγματική "οικονομική πρωτεύουσα" της Μακεδονίας.

σκίτσο της Αρχαίας Πέλλας

Μακεδονία ξακουστή!! Πρέσπες

Οι Πρέσπες

     Στη βορειοδυτική γωνία της Μακεδονίας, εκεί όπου συναντώνται Ελλάς, Αλβανία και Γιουγκοσλαβία, υπάρχουν δύο αδελφές λίμνες, η Μεγάλη και η Μικρή Πρέσπα, ή η Μεγάλη και η Μικρή Βρυγηίς. 

     Η λεκάνη των Πρεσπών σχηματίστηκε από τεκτονικές υφέσεις πιθανότατα κατά τη διάρκεια της Τριτογενούς γεωλογικής εποχής (1-70 εκατομμύρια χρόνια πριν).

     Αρχικά δημιουργήθηκε μια μόνο λίμνη, η Πρέσπα, στη συνέχεια όμως κατά τις τελευταίες δεκάδες χιλιάδες χρόνια, οι εναποθέσεις του ρύακα που διέρχεται από την Κοιλάδα του Αγίου Γερμανού σε συνδυασμό με τη δράση των νερών της λίμνης, δημιούργησαν σιγά-σιγά μια αμμώδη λωρίδα γης που διαχώρισε ένα ρηχό βραχίονα, δημιουργώντας τη λίμνη Μικρή Πρέσπα. Έτσι, οι δύο λίμνες διαχωρίζονται από μια αβαθή λωρίδα αμμώδους γης, μήκους περίπου 4 χλμ. και πλάτους 200–1000 μ.

Μακεδονία ξακουστή!! Γ' μέρος

Πριν από 100.000 - 250.000 έτη

     Φαίνεται όμως ότι η Μακεδονία υπήρξε μια από τις κοιτίδες του παλαιολιθικού ανθρώπου. Σύμφωνα με τα ευρήματα της τελευταίας δεκαετία, στο μακεδονικό χώρο επλανώντο πρωτόγονα ανθρώπινα πλάσματα, ακόμη και κατά την τρίτη παγετώδη εποχή, πριν δηλαδή 250.000 χρόνια. Αυτή την ηλικία έχει πραγματικά ένας λίθινος πέλεκυς, που το 1958 βρέθηκε στην περιοχή της Κοζάνης, από τον Άγγλο καθηγητή του πανεπιστημίου του Καίμπριτζ Ε. Χιγκς. Ο πέλεκυς αυτός είναι το παλαιότερο ανθρώπινο δείγμα που υπάρχει σ' όλη την Ελλάδα.

Σπήλαιο Πετραλώνων

     Σπουδαιότερα όμως είναι τα ευρήματα του χωριού Πετράλωνα της Χαλκιδικής. Το χωριό τούτο βρίσκεται σε απόσταση 75 χλμ, από τη Θεσσαλονίκη. Το 1959, σε ένα σπήλαιο έξω από το χωριό αυτό, βρέθηκε ανάμεσα σε οστέϊνα και λίθινα εργαλεία, ένα ανθρώπινο κρανίο. Όταν οι επιστήμονες - ανθρωπολόγοι, βιολόγοι και παλαιοντολόγοι - αντίκρυσαν αυτό το μακάβριο εύρημα, ενθουσιάστηκαν. Γιατί είναι τούτο μοναδικό στην Ελλάδα. Και όχι μόνον τούτο, αλλ' είναι ακόμη και ένα από τα λίγα δείγματα σε όλο τον κόσμο, όσα διατηρούνται σε τόσο καλή κατάσταση.

Ο παλαιάνθρωπος των Πετραλώνων

     Οι σχετικές διαπιστώσεις έγιναν εύκολα. Το κρανίο εκείνο που τοποθετήθηκε σε γυάλινη προθήκη στο εργαστήριο Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ανήκει σε άνθρωπο που έχει ζήσει την τετάρτη παγετώδη εποχή, δηλαδή πριν από 60.000 - 120.000 χρόνια. Ένα από τα δόντια του κρανίου εκείνου δείχνει ότι έχει προσβληθή από τερηδόνα. Το γεγονός τούτο ανατρέπει τη θεωρία ότι η ασθένεια αυτή των δοντιών είναι "νόσος του συγχρόνου πολιτισμού".
Ο άνθρωπος, στον οποίο ανήκε το κρανίο, ήταν βραχύσωμος, ελαφρά σκυφτός, με ανεπτυγμένες τις σιαγόνες, με πελώρια δόντια και με στενώτατο μέτωπο. Φυσικά δεν μπορεί να είναι βέβαιο, αν είναι ο άμεσος πρόγονος του σημερινού ανθρώπου. Πιθανό όμως και οι δύο περιπτώσεις, ο άνθρωπος με το κρανίο της παλαιολιθικής εποχής και ο σημερινός άνθρωπος, να είναι χωριστές εξελικτικές μορφές που έχουν, ως κοινό πρόγονό τους, κάποιο παλαιότερο πιθηκοανθρωποειδές όν. Και ίσως ο άνθρωπος του κρανίου να εξέλιπε, χωρίς να αφήση άμεσους απογόνους. Αυτά υποστηρίζουν οι ανθρωπολόγοι.
     Πάντως ο άνθρωπος των Πετραλώνων ανήκε στον ίδιο τύπο με όλους τους άλλους, όσοι ανήκουν στον "παλαιάνθρωπο του Νεάντερταλ" είναι όμως ο αρχαιότερος των άλλων, που έχουν βρεθή έως σήμερα στον κόσμο. Γι' αυτό το λόγο και έχει δικά επωνομαστή "παλαιάνθρωπος".

Εκμαγείο του κρανίου του Αρχανθρώπου των Πετραλώνων (αριστ.,) και αναπαράσταση του προσώπου του κατά τον Άρη Πουλιανό. Μουσείο της Ανθρωπολογικής Εταιρείας ...

     Παρά τον ελάχιστο εγκέφαλο, όπως δείχνει η διαμόρφωση του κρανίου, το ανθρώπινο τούτο πλάσμα, ο "παλαιάνθρωπος της Χαλκιδικής" είχε σκέψη, αφού χρησιμοποιούσε τη φωτιά και κατασκεύαζε εργαλεία. Είχε επίσης και ψυχικό κόσμο, αφού έθαβε τους νεκρούς του. Ζούσε επίσης μαχόμενο εναντίον των θηρίων της εποχής του, όπως τέτοια ήταν αρκούδες, πάνθηρες, ρινόκεροι, ύαινες. Και όταν τα κατανικούσε, είχε τη συνήθεια να βγάζει τα δόντια τους και να τα κρεμά, σαν τρόπαια και σαν φυλακτά, στο στήθος του.
     Έμενε ο άνθρωπος αυτός μέσα σε σπηλιές, που διεκδικούσε την κατοχή τους από αντιπάλους επικίνδυνους, τις πελώριες σπηλαίες αρκούδες. Πάντως το σπήλαιο των Πετραλώνων, του οποίου οι κύριες στοές έχουν μήκος 450 μ. δεν χρησίμευε ως κατοικία του. Πιθαν΄΄ωτερο είναι ότι χρησίμευε ως παγίδα των ζώων. Συχά δηλαδή, όταν κάποιο άγριο κοπάδι έφθανε κοντά, τότε ο άνθρωπος εκείνος με πέτρες και με φωνές το ανάγκαζε να τρέξη προς τη φρεατώδη είσοδο του σπηλαίου. Τις στιγμές εκείνες πολλά από τα ζώα αυτά γκρεμίζονταν μέσα στο σπήλαιο. Και τότε αυτός κατέβαινε προσεκτικά και τα σκότωνε με τα λίθια όπλα του, από τα οποία κυριώτερα ήταν - και βρέθηκε τούτο μέσα στην ίδια σπηλιά - μια πέτρα από ασβεστόλιθο με μια τρύπα στη μέση. Από εκείνη την τρύπα περνούσε ένα πρωτόγονο σχοινί, καί είχε έτοιμο, ή για εξακοντισμό ή σαν αγχέμαχο, ένα τρομερό όπλο του. 
     Αυτός ήταν ο "παλαιάνθρωπος Μακεδών" που τα ίχνη του βρέθηκαν στο διάσημο πια σπήλαιο των Πετραλωνων. Το σπήλαιο τούτο δικαιολογημένα μπορεί να το χαρακτηρίσουμε σαν ένα μουσείο ανυπολόγιστης επιστημονικής αξίας.

Α' μέρος  https://eismnimin.blogspot.com/2019/04/blog-post_5.html
Β' μέρος https://eismnimin.blogspot.com/2019/04/blog-post_6.html

Παγκόσμιος Λαογρ. και Γεωγρ. Εγκυκλ. ΕΛΛΑΣ -  Α' τ.,  εκδ. Χ. Γιοβάνης 1969