Το χρονικό ενός προαποφασισμένου πογκρόμ

3 Σεπτεμβρίου

Ο εκρηκτικός μηχανισμός που προορίζεται για το τουρκικό προξενείο στη Θεσσαλονί­κη 

μεταφέρεται μυστικά από την Τουρκία στην Ελλάδα όπου τον παραλαμβάνει πιθα­νότατα

 ο εικοσάχρονος Οκτάι Ενγκίν.

4 Σεπτεμβρίου πρωί

Ο Οκτάι Ενγκίν ξεναγεί τον βασιλιά Παύλο και τη Φρειδερίκη στο τουρκικό περίπτερο της 

Διεθνούς Έκθεσης λίγες ώρες πριν βά­λει τη βόμβα.

4 Σεπτεμβρίου απόγευμα

Η γυναίκα του Τούρκου προξένου φωτο­γραφίζει το προξενείο και πηγαίνει το φιλμ για εμφάνιση στον

 γνωστό φωτορεπόρτερ της Θεσσαλονίκης.

4 Σεπτεμβρίου

Επιστρατευμένοι εργάτες και χωροφύλακες από διάφορες περιοχές της Ανατολίας, κα­ταφθάνουν 

στην Κωνσταντινούπολη με τρένα και πλοία.

5 Σεπτεμβρίου

Μυστική συνάντηση πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές με δύο υπουργούς του και εμφά­νιση στο

 γνωστό εστιατόριο του Πέραν, Χατζηαμπντουλάχ.

6 Σεπτεμβρίου 00.06 π.μ.

Έκρηξη στο τουρκικό προξενείο στη Θεσ­σαλονίκη.

6 Σεπτεμβρίου πρωί

Η γυναίκα του Τούρκου προξένου παίρνει τις φωτογραφίες του προξενείου και φεύγει α­πό τη

 Θεσσαλονίκη.

6 Σεπτεμβρίου 04.00 μ.μ.

Έκτακτη έκδοση της εφημερίδας «Ιστανμπούλ Εξπρές» με τίτλο «του μπαμπά μας το σπίτι

 καταστράφηκε από βόμβα» και φωτο­μοντάζ στις φωτογραφίες της γυναικάς του Τούρκου προξένου.

6 Σεπτεμβρίου 05.00 μ.μ.

Συγκέντρωση στην πλατεία Ταξίμ, όπου εκ­φωνούνται πύρινοι λόγοι εναντίον των Ελλήνων.

6 Σεπτεμβρίου 05.30 μ.μ.

Εκκίνηση των διαδηλώσεων με κεντρικό σύν­θημα «η Κύπρος είναι τουρκική και θα πα­ραμείνει».

6 Σεπτεμβρίου 06.30 μ.μ.

Οι πρώτες μειονοτικές περιουσίες αρχίζουν να καταστρέφονται και τα επεισόδια επε­κτείνονται σε όλη

 την Ιστικλάλ. Ταυτόχρονα, αντίστοιχα επεισόδια ξεκινούν στη Σμύρνη.

6 Σεπτεμβρίου 08.00 μ.μ.

Το πογκρόμ περνάει τη γέφυρα του Γαλατά και απλώνεται και στις δύο πλευρές του Βο­σπόρου.

 

Ιστορικό σημείωμα

Το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955 στην πλατεία Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης πύρινοι λόγοι κατά των Ελλήνων και των επι­διώξεων τους για την Κύπρο θα εξελιχθούν σε ένα πρωτοφανές πογκρόμ εναντίον των μειονοτήτων και των περιουσιών τους. Η σπίθα όμως για τη λαίλαπα των Σεπτεμβριανών έχει μπει πολύ πριν.

Το 1947 συντελείται η παραχώρηση των Δωδεκα­νήσων από την Ιταλία στην Ελλάδα, χωρίς η Τουρκία να προβάλει οποιαδήποτε αντίρρηση. Τρία χρόνια αρ­γότερα, το 1950, το δημοψήφισμα της Κύπρου δια­κηρύσσει στις εγγυητήριες δυνάμεις την πρόθεση των Ελληνοκυπρίων για Ένωση με την Ελλάδα. Το 1952 Ελλάδα και Τουρκία προσχωρούν στις τάξεις του ΝΑΤΟ προς επίρρωσιν των προσδοκιών -κυρίως της αμερικανικής πλευράς- για ένα λιγότερο ακανθώδες μέλλον ανάμεσα σε δύο σύμμαχες χώρες.

Η χρονιά του ‘55 αποδεικνύεται καθοριστική. Από τη μια, Αμερικανοί και Βρετανοί πιέζουν να μη συ­ζητηθεί το Κυπριακό στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Στην καρδιά της ψυχροπολεμικής περιόδου κανείς στη Δύση δεν θέλει να διαταράξει τις ενδοσυμμαχικές συμμαχίες. Από την άλλη, σε Ελλάδα και Τουρκία μία ο­λόκληρη γενιά φοιτητών έχει πολιτικοποιηθεί γύρω από το Κυπριακό Ζήτημα.